DEDEGÜL KÖYÜ HAKKINDA BİLGİLER:

1-TARİHİ DURUM

2- COĞRAFİ KONUM

3- İKLİM

4-EKONOMİK DURUM

5- ULAŞIM

6- KÜLTÜREL YAPI

7- SOSYAL YAŞAM

8- SOSYAL ETKİNLİKLER

1- TARİHİ DURUM   :

                        Dedegül Köyünün ne zaman kurulduğu belli değildir.Ancak Osmanlı Döneminden beri zaman zaman kısmi göç vermesine rağmen hiç bozulmamış bir Türk İslam köyüdür.

            Ardahan’ın Osmanlı ve Ruslar arasında alınıp verilmesinde bazen Rusların eline geçtiği ve Ardahan’ın Osmanlıların eline geçmesi ile tekrar Osmanlıya bağlanmıştır.

            Osmanlı Tarihi ve Ardahan için çok önemli olan 1877-1878 (93HARBİ) Harbi, I. Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşları sırasında 40 yıllık işgale rağmen bozulmamış yabancının yerleşemediği köylerden birisidir. Köy halkının çeşitli yerlerden göç edenlerle yüzyıllar öncesi doldurulduğu söylendiği halde giderek yüksek bir Dedegüllülük ruhu oluşmuş hiç kimsenin geldiği yerle ilgili ne bir beklentisi ne de bir nostaljisi olmamıştır.

            Çevre köylerin birçoğu Rum, Ermeni ve Malakanlar tarafından  doldurulduğu halde Dedegül’e hiçbir yabancı unsur sızmamıştır ve sızdırılmamıştır. 1915 teki Dedegülde Rus birliklerince yapılan kırım(katliam) bu direnişin bir örneğidir. Bütün zorluklara Rus, Gürcü ve Ermeni saldırılarına karşın Dedegül Köyü benliğini ve toprağını korumuş ve sade bir Türk ve Sünni köyü olarak kalmıştır.

            Serhat kenti Ardahan ve çevresinin Osmanlı sınırları içerisine alınması sırasında sınır çizimi için gerek Osmanlı gerek Rusya tarafından hakem tayin edilmiş olanlardan Ardahan’ı temsilen Kara kadı namı ile anılan Dedegüllü bir zat Türk hakemi olarak görevlendirilmiştir.

2- COĞRAFİ KONUM:

                        Dedegül köyü Ardahan İline 12km uzaklıkta Ardahan’ın batısında ve Kura Nehrini kuzeyinde yer almaktadır. Yaklaşık 1800 m. rakımlıdır. Doğuda Edegül, kuzeydoğuda Kıraç ve Kazlı köy, kuzeyde Derindere ve Çetinsu, batıda Çeğilli, güneyde Akyaka ve Ağzıpek köyleri ile komşudur. Dedegül köyünün yaylası doğuda Derindere kuzeyde Şavşat-Kocabey ve Yavuzköy, batıda Çeğilli ,güney de Çetinsu yaylaları ile sınırdaşdır

3-İKLİM VE BİTKİ ÖRTÜSÜ:

                        Yaz başları yağışlı, yazları kurak ve sıcak; sonbahar sonları ve kış ayları yüksek derecede kar yağışlı özellikle kış aylarında sıcaklık eksi(-20)derece dolaylarındadır. Bitki örtüsü yaz başı yağışları nedeniyle çayırlıklar, yaz kuraklığından dolayı da  step bitki örtüsü özelliği taşır.Yani tipik bir karasal iklimdir.

4-EKONOMİK DURUM

                        İklime bağlı olarak ekonomi tarıma ve hayvancılığa bağlıdır. Genelde tarla tarımı yapılır. 1960lı yıllara kadar karasaban(çift, çılga)ile öküz gücüyle tarım yapılırdı. 1960 lı yıllardan sonra traktör ve diğer modern araçların girmesiyle tarımda makine devri başlamış oldu. Dedegül’de büyükbaş(öküz, inek, manda) ağırlıklı olmak üzere küçükbaş ve kümes hayvancılığı da yapılmaktadır. Tarla ürünlerinden patates, lahana, buğday, arpa yetiştirilmektedir. Tarla ürünleri ve kümes hayvancılığı ailelerin kendilerine yetecek kadar yapılmaktadır. Büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık üzerinden ticaret yapılabilmektedir.

5-ULAŞIM:

                        Dedegül köyü, en yakın şehir merkezi olan Ardahan’a önceleri toprak yolla bağlı idi. 2000li yıllarda ise asfalt yolla bağlanmıştır. Ayrıca Ardahan’dan gelen bu yolla da çevre köylerden Çeğilli, Çimenkaya, Ardıçdere , Uzunova , Dağevi, Çetinsu, Derindere ye bağlanmaktadır.

6-KÜLTÜREL YAPI:

                        a- Türk-İslam Kültürü egemendir. Bir zamanlar dış giyimleri(pantolon, ceket, yelek, kabalak) köylüler kendi tezgâhların da dokurdu. Daha sonraları bunlar terk edilerek konfeksiyona dönüştü. Evlerde keçe, kilim, cicim ve hasır sergi olarak kullanılmaktaydı. Ev hanımları yünden çorap ve eldiven örerlerdi. Kanevçe, dantel, masa örtüsü, halı yastıkları yapılırdı. Bunlardan halı yastıkları halılar ve kilimler zaman zaman ticari maksatla da yapılmıştır.

                        b- Dedegül’de eğitim-öğretim 1945 -1946 öğretim yılın da ilkokulun yapımıyla hızla yayılmaya başlamış ve bugün çok yüksek düzeye yani yüzde yüze ulaşmıştır. İlk seçilen meslekler öğretmenlik, ebelik ve hemşirelikle sınırlı iken daha sonraki yıllarda yüksek öğrenime hızla geçilmiştir. Eğitim- öğretim Türkiye ortalamasının çok üstündedir. Bu gelişmede özellikle öğretmen okulunda okuyanların büyük katkıları olmuştur.

7-SOSYAL YAŞAM:

                        Dedegül köyünde ilk zamanlarda ilkel gelenek ve göreneklere göre yaşam sürerken köyde bazı kişilerin önderlikleri ile su, elektrik, yol hizmetleri getirilmiştir. Köyde halen tuvalet sorunu çözüm beklemektedir. Önceleri köylerin içinden geçen derelerden içme suyu alınırken bugün bu sıkıntı kısmen de olsa giderilmiştir.

8-SOSYAL ETKİNLİKLER:

                        Dedegül de eskiden düz paça pantolon giyme, kravat takmak, başı açık gezmek, boyalı ayakkabı giymek, oyun oynamak özellikle futbol oynamak suç ve günah sayılırdı. Önderlik edecek aydın bir imam da yoktu. Bu işi tüm sıkıntılara rağmen 1950li yıllardan sonra ortaokul, lise ve öğretmen okulun da okuyan genç öğrencilerin dirayetleri ile çağdaş düzeye ulaştırmıştır. Hatta köydeki sürekli huzursuzluğu ortadan kaldırmak için bu dönemin gençleri ile onları takip eden yeni kuşağın adeta bir görevi olmuştur. Özellikle köye futbolun sokulması, tiyatro gibi etkinliklerin getirilmesi köydeki huzursuzluğun kalkmasına, insanların kol kola gezmesine yani barışın sağlanmasına katkı koymuşlardır.

Kaynak Kişi    :  Eski Eğitim Enstitüsü Md. ve Türk Dili Edebiyatı Öğretmeni   Hanifi  IŞIK